Ngày 30/12/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức phiên họp Hội đồng đánh giá, nghiệm thu chính thức Đề tài “Nghiên cứu khai thác và phát triển nguồn gen Tang ký sinh (Scurrula parasitica L.) làm dược liệu” mã số:  NVQG-2022/ĐT.18. Đề tài thuộc Chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia giai đoạn 2022-2025, do ThS. Nguyễn Quỳnh Nga là chủ nhiệm, Viện Dược liệu là cơ quan chủ trì đề tài.

Tang ký sinh là thành phần chính trong nhiều chế phẩm y học cổ truyền đã được thương mại hóa. Tuy nhiên hiện nay chưa có nhiều nghiên cứu phục vụ khai thác phát triển nguồn gen tang ký sinh làm dược liệu. Đây là đề tài đầu tiên ở Việt Nam và trên thế giới nghiên cứu toàn diện về loài Scurrula parasitica L., từ đặc điểm hình thái, vi phẫu, bột dược liệu, DNA barcode, đặc điểm nông sinh học đến phân lập, định lượng một số hoạt chất chính cũng như nghiên cứu kỹ thuật sản xuất giống và dược liệu cho năng suất, chất lượng cao.

Đề tài đã tiến hành nghiên cứu công phu, nghiêm túc, bám sát mục tiêu và yêu cầu của Chương trình: Xây dựng được bộ dữ liệu về đặc điểm hình thái, vi phẫu, bột dược liệu và DNA barcode (matK, trnL-F, rbcL) giúp phân biệt Scurrula parasitica L. và 04 loài tầm gửi dễ nhầm lẫn cùng ký sinh trên cây dâu là: Macrosolen tricolor (Lecomte) Danser., Macrosolen cochinchinensis (Lour.) Tieghem, Taxillus chinensis (DC.) Danser, Dendrophthoe pentandra (L.) Miq.; Xác định avicularin và quercitrin là 2 hợp chất chính phục vụ đánh giá và kiểm soát chất lượng dược liệu của loài Scurrula parasitica L.; Xây dựng bản mô tả một số tính trạng đặc trưng của 10 nguồn gen tang ký sinh đã thu thập, làm cơ sở lựa chọn nguồn gen TKS03 có các đặc điểm sinh trưởng phát triển, năng suất chất lượng dược liệu tối ưu để đưa vào nhân trồng; Xây dựng tiêu chuẩn cơ sở giống (bao gồm các tiêu chuẩn cây dâu làm cây chủ, cây tang ký sinh làm cây mẹ và quả giống tang ký sinh), quy trình sản xuất giống và dược liệu từ nguồn gen tang ký sinh. Qua đó xây dựng được 01 mô hình sản xuất giống từ nguồn gen tang ký sinh tại xã Mễ Sở, Hưng Yên với sản lượng quả giống đạt 31.000.000 quả/mô hình và 02 mô hình sản xuất dược liệu từ nguồn gen tang ký sinh theo hướng dẫn GACP-WHO tại xã Mễ Sở, Hưng Yên và Đăk Som, Đăk Nông (cũ). Cây dâu và tang ký sinh tại các mô hình sinh trưởng phát triển tốt, thích nghi với điều kiện trồng và cho dược liệu đạt tiêu chuẩn cơ sở; Xây dựng tiêu chuẩn cơ sở dược liệu tang ký sinh nâng cấp cho Dược điển Việt Nam V (bản bổ sung, 2022) bao gồm các chỉ tiêu mô tả, soi bột, vi phẫu, độ ẩm, tro toàn phần, kim loại nặng, glycosid tim, định tính và định lượng avicularin và quercitrin phục vụ công tác kiểm định dược liệu tang ký sinh; Công bố 02 bài báo được đăng trên tạp chí chuyên ngành Lâm nghiệp và Dược liệu; Đào tạo cho 02 học viên cao học bảo vệ luận văn thạc sỹ tại Trường Đại học Dược Hà Nội. Ngoài ra, đề tài còn tổ chức 01 Hội thảo báo cáo kết quả đề tài và định hướng phát triển nguồn gen tang ký sinh với 50 người tham dự, bao gồm các chuyên gia, cán bộ, sinh viên, học viên công tác trong lĩnh vực dược liệu.

Đề tài được các thành viên Hội đồng nghiệm thu đánh giá xếp loại Đạt. Căn cứ vào các cơ sở khoa học của đề tài và tiềm năng phát triển của loài Scurrula parasitica L., 100% thành viên Hội đồng nhất trí về khả năng tiếp tục phát huy, hoàn thiện kết quả và thương mại hóa sản phẩm của đề tài. Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu tiếp tục mở rộng, đi sâu vào công tác chọn lọc giống tang ký sinh cho năng suất, hàm lượng hoạt chất cao và đăng ký bảo hộ giống; nghiên cứu động thái tích lũy hoạt chất của loài Scurrula parasitica L. qua các giai đoạn sinh trưởng khác nhau cung như hoàn thiện các quy trình, tiêu chuẩn cơ sở áp dụng trong thực tiễn nhân trồng và sản xuất dược liệu tang ký sinh làm thuốc. Đây là một trong những hoạt động quan trọng nhằm đánh giá, thẩm định chất lượng các kết quả nghiên cứu, bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và khả năng ứng dụng của đề tài trong thực tiễn phát triển đất nước.

(Nguồn tin: Viện Dược liệu)