Tin tức

Hội thảo khoa học “Công tác bảo tồn nguồn gen cây thuốc và tri thức sử dụng bài thuốc Y học cổ truyền”

Ngày 29/12/2025, tại thành phố Thanh Hóa, Viện Dược liệu kết hợp với Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền và Sở Y tế Thanh Hóa đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học với chủ đề “Công tác bảo tồn nguồn gen cây thuốc và tri thức sử dụng bài thuốc Y học cổ truyền” theo hình thức trực tiếp và trực tuyến. Hội thảo có TS. Trần Minh Ngọc - Viện trưởng và TS. Phan Thúy Hiền – Phó Viện trưởng Viện Dược liệu đại diện đơn vị chủ trì; đồng chí Lê Anh Hiếu – Phó Giám đốc đại diện Sở Y tế tỉnh Thanh Hóa; đại diện Lãnh đạo các cơ quan quản lý và địa phương: Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, Văn phòng UBND thành phố Hải Phòng, Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương, Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh Thanh Hóa, Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt Nam, Trường Đại học Dược Hà Nội, Trường Cao đẳng Nông Lâm Thanh Hóa; Viện Nông nghiệp Thanh Hóa và Trường Đại học Hồng Đức, Đại diện Hội Giống cây trồng tỉnh Thanh Hóa, Hội Đông y tỉnh Thanh Hóa; Đại diện các đơn vị truyền thông và doanh nghiệp và đông đảo các nhà khoa học…

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Trần Minh Ngọc – Viện trưởng Viện Dược liệu chia sẻ, trong xu thế hội nhập và phát triển, việc bảo tồn nguồn gen cây thuốc và tri thức sử dụng bài thuốc Y học cổ truyền không chỉ góp phần chăm sóc sức khỏe cộng đồng, mà còn mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế dược liệu, gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và văn hóa truyền thống. Theo đồng chí Viện trưởng Trần Minh Ngọc, Hội thảo đã tạo diễn đàn học thuật để các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, chuyên gia, nhà quản lý, các doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm, góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, đề xuất các giải pháp mang tính chính sách tiếp cận toàn diện, chú trọng đến công tác bảo tồn nguồn gen cây thuốc và những chính sách phù hợp với bối cảnh hiện tại; góp phần nâng cao tri thức về tầm quan trọng của bài thuốc YHCT trong phát triển khoa học, kinh tế, xã hội; xây dựng mạng lưới bảo tồn nguồn gen cây thuốc; đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đội ngũ trí thức phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 15 tháng 9 năm 2025 về đẩy mạnh phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn mới.

TS. Phan Thúy Hiền – Phó Viện trưởng đã chủ trì phiên Tham luận và Tọa đàm. Phát biểu đề dẫn mở đầu, đồng chí Phan Thúy Hiền đã nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác Bảo tồn và gìn giữ tri thức các bài thuốc cổ truyền. Tầm quan trọng đó đã được chứng minh qua Báo cáo “Bảo tồn cây thuốc cổ truyền và tri thức bản địa giai đoạn 2021-2025 và định hướng giai đoạn 2025-2030” của Viện Dược liệu. Việt Nam có nền Y học cổ truyền lâu đời, là một trong những di sản quý báu của dân tộc, nền Y học cổ truyền là tiềm năng lớn và đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo vệ sức khỏe nhân dân và gìn giữ văn hóa ở Việt Nam với nguồn tài nguyên dược liệu rất phong phú và đa dạng, với trên 5.000 loài cây thuốc; cộng đồng 54 dân tộc có nhiều kinh nghiệm trong sử dụng cây thuốc, bài thuốc trong phòng và chữa bệnh. Tuy nhiên, trải qua nhiều năm với nhiều kinh nghiệm và tri thức sử dụng các cây thuốc, bài thuốc quý trong cộng đồng các dân tộc thiểu số ngày càng bị mai một và nhiều bài thuốc có nguy cơ bị mất. Bên cạnh đó, việc khai thác không chú ý đến bảo vệ tái sinh và nhiều nguyên nhân khác đã làm suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên, nhiều loài cây thuốc đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng. Trước tình hình đó, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 25540/BYT-QĐ ngày 24/12/1996 phê duyệt dự án “Xây dựng hệ thống Quốc gia bảo tồn đa dạng sinh học nguồn cây thuốc cổ truyền”. Từ năm 1997 đến nay, Bộ Y tế đã giao cho Viện Dược liệu thực hiện dự án “Bảo tồn cây thuốc cổ truyền” với mục tiêu “Bảo tồn được nguồn tài nguyên cây thuốc và tri thức bản địa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam”. Các bài tham luận khác cũng đã đúc kết các bài học kinh nghiệm trong các lĩnh vực: Vai trò công tác bảo tồn tri thức nguồn gen cây thuốc trong phát triển y dược cổ truyền; Kết quả số hoá các bài thuốc, cây thuốc của một số cộng đồng dân tộc thiểu số trong chương trình mục tiêu Quốc gia theo Quyết định 1719/QĐ-TTg; Tri thức bản địa về sử dụng cây thuốc của một số cộng đồng dân tộc Tây Nguyên; Kinh nghiệm sử dụng cây thuốc, bài thuốc YHCT của đồng cộng đồng người Mường tại tỉnh Thanh Hoá; Tắm thảo dược người Dao Sìn Hồ, từ điều tra đến nghiên cứu bảo tồn và phát triển sản phẩm; Thực trạng sử dụng thuốc đông dược tại bệnh viện Y dược cổ truyền Thanh Hóa từ năm 2023 đến năm 2025; Điều tra cây thuốc và tri thức sử dụng bài thuốc YHCT của cộng đồng dân tộc Dao tại tỉnh Tuyên Quang; Kinh nghiệm sử dụng cây thuốc, bài thuốc YHCT của đồng bào dân tộc Khmer tại một số tỉnh Tây Nam Bộ; Bước đầu đánh giá đa dạng các loài cây thuốc được sử dụng theo kinh nghiệm truyền thống của cộng đồng dân tộc Mông tại tỉnh Lai Châu; Đa dạng nguồn tài nguyên và tri thức sử dụng cây thuốc của cộng đồng dân tộc Thái tại tỉnh Điện Biên; Đa dạng nguồn tài nguyên và tri thức sử dụng cây thuốc của một số cộng đồng dân tộc tại tỉnh Lạng Sơn; Nghiên cứu thực nghiệm góp phần làm rõ tác dụng chống viêm của tỏa dương… Các bài tham luận và nội dung thảo luận còn đưa ra những chia sẻ thiết thực và chuyên sâu, tập trung nhiều khía cạnh thực tế, thu hút sự tham gia sôi nổi giữa các diễn giả và các nhà khoa học.

Hội thảo kết thúc mang lại nhiều kiến thức và giải pháp quan trọng nhằm phát huy vai trò nghiên cứu khoa học đối với các tri trức cổ truyền trong bối cảnh hiện tại và tương lai. Hội thảo tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của Viện Dược liệu trong việc tạo ra diễn đàn trao đổi tri thức giữa các nhà khoa học và các nhà quản lý. Viện sẽ đồng hành cùng với người dân bản địa và các doanh nghiệp, đem đến nhiều góc nhìn, nhiều phân tích đa chiều về vai trò công tác gìn giữ nguồn tài nguyên di truyền quý giá, phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân và phát triển ngành dược liệu Việt Nam theo hướng bền vững trong thời đại mới.

Hình ảnh đại diện Lãnh đạo trình bày báo cáo tham luận: